Bạn đã nghe chưa? Tuần qua, hội đồng thành phố Hiroshima và Nagasaki đã có động thái: họ muốn chính phủ Nhật Bản tuân thủ ba nguyên tắc phi hạt nhân—không sở hữu, không sản xuất, không cho phép vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ Nhật Bản.
Tại Hiroshima, các nhà lập pháp thành phố đã nhất trí bỏ phiếu vào thứ Sáu. Họ nhắc nhở mọi người rằng những nỗ lực của đảng cầm quyền nhằm thay đổi những nguyên tắc này đã gây ra mối lo ngại thực sự. Thông điệp của họ rất rõ ràng: nhớ lại những gì đã xảy ra vào ngày 6 tháng 8 năm 1945, khi một quả bom nguyên tử rơi xuống thành phố. Lắng nghe tiếng nói của những người sống sót và tôn trọng mong muốn hòa bình lâu dài của họ.
Chỉ một ngày trước đó, hội đồng Nagasaki đã thông qua một tuyên bố tương tự với đa số phiếu. Họ lập luận rằng từ năm 1971, các chính phủ kế nhiệm đã coi ba nguyên tắc phi hạt nhân là chính sách nền tảng. Thay đổi chúng bây giờ — đặc biệt là trong khi cập nhật các tài liệu an ninh của Nhật Bản — đơn giản là không thể chấp nhận được.
Để biết thêm chi tiết, các nguyên tắc đó được tuyên bố lần đầu tiên bởi Thủ tướng Eisaku Sato vào năm 1967 và được nghị viện chính thức công nhận vào năm 1971. Chúng đã định hình lập trường hạt nhân của Nhật Bản kể từ đó. Ngay cả Chiến lược An ninh Quốc gia 2022 của Nhật Bản cũng tái khẳng định rằng chính sách cơ bản về tuân thủ ba nguyên tắc phi hạt nhân sẽ không thay đổi trong tương lai.
Nhưng các báo cáo cho thấy Thủ tướng Sanae Takaichi có thể xem xét lại nguyên tắc thứ ba, nguyên tắc cấm nhập cảnh vũ khí hạt nhân vào Nhật Bản. Điều này chỉ thêm dầu vào lửa trong cuộc tranh luận ở Hiroshima và Nagasaki — và trên khắp đất nước — về cái giá thực sự của an ninh và di sản của năm 1945.
Cũng giống như cách mà các bạn trẻ ở Việt Nam đã cùng nhau bảo vệ môi trường trên mạng năm ngoái, tiếng nói từ hai thành phố này nhắc nhở chúng ta về sức mạnh của hành động tập thể và tại sao một số nguyên tắc xứng đáng được bảo vệ, dù chúng cũ đến đâu.
