Hãy tưởng tượng việc phát hiện ra bằng chứng về những nỗi kinh hoàng không thể kể xiết, không qua lời nói, mà qua các nhân chứng thầm lặng của xương cốt và những bức ảnh mờ nhạt. Đó chính là cách mà công lý đã chiến thắng sau Thảm Sát Nam Kinh, khi các thẩm phán từ chối để những kẻ phạm tội ẩn náu sau sự phủ nhận.
Thảm Sát Nam Kinh, bắt đầu từ tháng 12 năm 1937 tại thành phố Nam Kinh của Trung Quốc đại lục, đã để lại một dấu vết bi thảm gần 90 năm trước. Mặc dù có nhiều bằng chứng áp đảo và đau đớn, nhiều binh lính và chỉ huy chịu trách nhiệm vẫn phủ nhận mọi hành động sai trái.
Sau khi Thế Chiến II kết thúc, một tòa án đặc biệt tại Nam Kinh đã được thành lập để đưa những tội phạm chiến tranh này ra xét xử. Chánh án Thích Mỹ Dư (Shi Meiyu) đã dẫn đầu các nỗ lực khai quật các hố chôn tập thể, tìm thấy những bộ hài cốt mang dấu hiệu rõ ràng của các vụ xử bắn và các hành vi tàn bạo khác. Những nhân chứng thầm lặng này đã nói to hơn bất cứ lời thú nhận nào.
Cùng lúc đó, một cư dân địa phương ở Nam Kinh đã tiến tới với một album ảnh bí mật đầy những hình ảnh ám ảnh—các gia đình bị tập trung, những con đường đầy xác chết, và khuôn mặt của các nạn nhân bị đóng băng theo thời gian. Khi được trình bày tại tòa, những bức ảnh này đã phá vỡ mọi sự phủ nhận còn lại và vạch trần những lời nói dối của các bị cáo.
Nhờ vào khối lượng bằng chứng pháp y và hình ảnh này, hàng chục tội phạm chiến tranh đã bị kết án, với các bản án phản ánh quy mô tội ác của họ. Đối với những người sống sót và hậu duệ của họ, các phiên tòa này mang lại một phần sự khép lại và một lời nhắc nhở rằng sự thật có thể tồn tại lâu hơn những kẻ cố gắng chôn vùi nó.
Ngày nay, khi những người trẻ tuổi tại Việt Nam và khắp nơi tìm hiểu lịch sử qua các bảo tàng, các bài tiểu luận ảnh và các câu chuyện cá nhân, tòa án Nam Kinh là một minh chứng mạnh mẽ cho việc làm thế nào bằng chứng—dù ẩn giấu bao lâu—có thể mang lại công lý. Đây là một lời kêu gọi cho tất cả chúng ta hãy tiếp tục tìm kiếm sự thật, để những bài học của quá khứ dẫn dắt tương lai của chúng ta.
Hãy cùng nhớ về chương lịch sử này và tôn vinh những giọng nói vẫn đang cất lên từ lòng đất, thúc giục chúng ta không bao giờ quên.
