Hãy tưởng tượng bạn có thể giảm giờ làm việc mà không phải lo lắng về lương hưu. Bắt đầu từ tháng 1 năm 2026, Slovenia sẽ triển khai mô hình lao động "80-90-100", được thiết kế để giữ chân người lao động từ 58 tuổi trở lên trong lực lượng lao động nhưng với khối lượng công việc nhẹ nhàng hơn.
Theo kế hoạch này, những người lao động đủ điều kiện—những người từ 58 tuổi trở lên hoặc có sự nghiệp lâu năm—có thể giảm lịch làm việc xuống còn 80% số giờ làm việc tiêu chuẩn, vẫn nhận được 90% tiền lương và duy trì 100% quyền lợi hưu trí. Điều này giống như giảm giờ làm ở một công việc bán thời gian nhưng vẫn giữ phần lớn các quyền lợi.
Đối với những người làm công việc nặng nhọc, điều này nghe có vẻ là một giải pháp đôi bên cùng có lợi. Simona, một nhân viên phục vụ tại khu nghỉ dưỡng spa Rimske Terme, nói, “Tôi không biết chính xác cách tính lương của mình mỗi tháng. Tôi hy vọng nhà nước sẽ bù đắp phần thiếu hụt. Nhưng thực sự, ý tưởng này rất tuyệt vời—giảm bớt áp lực mà không phải nghỉ việc hoàn toàn.”
Ngược lại, một số nhà tuyển dụng tỏ ra nghi ngại. Tại cùng khu nghỉ dưỡng spa, Marko Maze, trưởng bộ phận bán hàng, thừa nhận đội ngũ của mình vẫn đang tìm hiểu các chi tiết. “Câu hỏi lớn là ai sẽ chi trả 10% tiền lương còn lại,” ông giải thích. “Chúng tôi lo ngại điều này có thể dẫn đến giảm nhân sự hoặc khó khăn trong việc tuyển dụng trong tương lai.”
Chính phủ khẳng định sự cân bằng đã được tính toán. Igor Feketija, Thứ trưởng Bộ Lao động, chỉ ra rằng cải cách này chỉ có hiệu lực khi cả người lao động và chủ sử dụng lao động đồng ý. “Không có sự đồng thuận song phương, sẽ không có kế hoạch nào,” ông nhấn mạnh.
Đằng sau chính sách này là một vấn đề dân số cấp bách: dân số châu Âu đang già hóa. Slovenia hy vọng giữ được những lao động có kinh nghiệm lâu dài và giảm áp lực lên hệ thống lương hưu. Tuy nhiên, các nhà phê bình cảnh báo rằng các ngành như y tế, du lịch và khách sạn có thể đối mặt với tình trạng thiếu nhân sự nếu những người lao động lớn tuổi giảm giờ làm và không dễ dàng tìm được người thay thế.
Khi tháng 1 đang đến gần, kế hoạch "80-90-100" của Slovenia đang khơi dậy một cuộc tranh luận lớn hơn về cách cân bằng giữa phúc lợi người lao động và thực tế kinh doanh—và liệu những mô hình tương tự có thể lan rộng sang các quốc gia khác đang đối mặt với tình trạng lực lượng lao động già hóa hay không.
